De druk op gemeenten om duurzamer te werken neemt toe. Klimaatdoelstellingen, schaarser wordende grondstoffen en de ambitie van Nederland om in 2050 volledig circulair te zijn zorgen ervoor dat circulariteit steeds vaker terugkomt in beleid, aanbestedingen en ontwerptrajecten voor de openbare ruimte.
Ook binnen straatmeubilair groeit de aandacht voor onderwerpen zoals hergebruik van materialen, een langere levensduur van producten en het beperken van afvalstromen. Tegelijkertijd blijkt de praktijk vaak complexer, want hoe maak je duurzame keuzes binnen een beperkt budget? En welke rol speelt circulariteit daadwerkelijk bij de uiteindelijke productkeuze?
Hoe kijken gemeenten en ontwerpers hier momenteel naar? Welke ontwikkelingen zien we en waar liggen de grootste kansen voor de komende jaren? We vroegen het aan Joël Machin, accountmanager straatmeubilair bij VelopA. Vanuit zijn dagelijkse contact met gemeenten, ontwerpers en aannemers ziet hij hoe circulariteit steeds vaker onderdeel wordt van het gesprek, maar ook welke uitdagingen daarbij komen kijken.
Van ambitie naar praktijk
Volgens Joël is circulariteit de afgelopen jaren uitgegroeid tot een belangrijk gespreksonderwerp binnen projecten voor de openbare ruimte. "Je merkt duidelijk dat gemeenten, ontwerpers en beleidsmakers zich steeds bewuster zijn van thema's zoals hergebruik van materialen, levensduur en de impact van producten op het milieu. Circulariteit staat op de agenda en wordt steeds vaker meegenomen in gesprekken en plannen."
Toch ziet hij ook een verschil tussen ambitie en uitvoering. "Als het uiteindelijk aankomt op de keuze voor een product, spelen factoren zoals budget, functionaliteit en beheer nog altijd een grote rol. Circulariteit wordt vaker meegewogen dan voorheen, maar is in veel gevallen nog niet het doorslaggevende criterium."
Circulariteit wordt breder bekeken
Waar circulariteit vroeger vooral werd gekoppeld aan het gebruik van gerecyclede materialen, ziet Joël dat het begrip inmiddels breder wordt geïnterpreteerd. "Steeds meer opdrachtgevers kijken ook naar de levensduur van producten, onderhoud, de mogelijkheid om onderdelen te vervangen en hoe producten aan het einde van hun levensduur opnieuw kunnen worden ingezet. Dat zijn positieve ontwikkelingen."
Tegelijkertijd bevindt de markt zich volgens hem nog in een overgangsfase. "Ik zie dat veel gemeenten serieus bezig zijn met circulariteit en onderzoeken hoe ze dit kunnen toepassen. De ambitie is er, maar in de praktijk worden die plannen nog niet altijd omgezet in concrete projecten."
Nog weinig harde eisen in aanbestedingen
Hoewel duurzaamheid steeds vaker terugkomt in beleidsstukken en visiedocumenten, ziet Joël dat harde circulaire eisen in aanbestedingen nog beperkt voorkomen. "Er zijn zeker projecten waarbij circulariteit nadrukkelijk wordt meegenomen in de beoordeling. Vaak gaat het dan om projecten met een voorbeeldfunctie of een sterke duurzaamheidsambitie vanuit de opdrachtgever. Maar echt harde eisen zien we nog niet op grote schaal terug."
In de praktijk blijken andere criteria vaak minstens zo belangrijk. "Functionele eisen, uitstraling, beheerbaarheid en natuurlijk budget blijven belangrijke onderdelen van de afweging. Circulariteit krijgt steeds vaker een plek aan tafel, maar zit nog niet overal aan het hoofd van de tafel."
De rol van VelopA
Als ontwerper en leverancier van straatmeubilair kijkt VelopA continu naar mogelijkheden om producten duurzamer te maken en materialen slimmer toe te passen. "Een goed voorbeeld daarvan is de Rino-lijn, waarin gebruik wordt gemaakt van gerecyclede grondstoffen. Wat we daarbij zien, is dat succes vaak ontstaat wanneer duurzaamheid samengaat met andere voordelen, zoals een aantrekkelijke prijs-kwaliteitverhouding, een lange levensduur en beperkte onderhoudskosten."
Volgens Joël ligt daar een belangrijke les. "Wanneer een circulaire oplossing ook praktisch en economisch aantrekkelijk is, wordt de stap naar toepassing veel kleiner. Circulariteit moet niet voelen als een compromis, maar als een logische keuze."
De grootste kansen voor de komende jaren
Voor de toekomst ziet Joël vooral kansen in het verder ontwikkelen van producten die duurzaamheid combineren met economische haalbaarheid. "Uiteindelijk moeten circulaire oplossingen kunnen concurreren op kwaliteit, uitstraling en prijs. Op het moment dat die balans er is, zullen opdrachtgevers sneller kiezen voor circulaire alternatieven."
Ook op het gebied van productontwikkeling ziet hij interessante mogelijkheden. "Modulaire ontwerpen, waarbij onderdelen eenvoudig vervangen kunnen worden, bieden veel potentie. Hetzelfde geldt voor nieuwe materiaal innovaties die hergebruik verder stimuleren. Daarmee kunnen we de levensduur van producten verlengen en grondstoffen beter benutten."
Een oproep aan gemeenten
Als afsluiter heeft Joël een duidelijke boodschap voor gemeenten die hun openbare ruimte circulairder willen inrichten.
"Ga er serieus en met een open blik mee om. Veel initiatieven stranden uiteindelijk op de prijs, terwijl de totale waarde van een product vaak breder is dan alleen de aanschafkosten."
Hij pleit ervoor om verder te kijken dan de investering op korte termijn. "Een product dat langer meegaat, minder onderhoud vraagt of later opnieuw kan worden ingezet, kan over de gehele levensduur juist een betere keuze zijn. Als we echt stappen willen zetten richting een circulaire openbare ruimte, zullen we die bredere afweging vaker moeten maken."
Circulariteit is daarmee geen trend meer, maar een ontwikkeling die de komende jaren steeds belangrijker zal worden binnen de inrichting van de openbare ruimte. De uitdaging ligt niet langer in het creëren van bewustwording, maar in het vertalen van ambities naar haalbare en toepasbare oplossingen. Juist daar liggen volgens Joël de grootste kansen voor gemeenten, ontwerpers en leveranciers.
De stap naar een circulaire openbare ruimte begint met de juiste keuzes.
Of het nu gaat om materiaalgebruik, levensduur of onderhoud: VelopA denkt graag mee over oplossingen die passen bij jouw ambities en budget. Neem contact op voor vrijblijvend advies.
